Eigen schuld

Nu Nederland weer in lockdown gaat ben ik ook weer een stuk alerter op COVID. Beetje onterecht eigenlijk. Hier zijn de cijfers zo laag dat COVID wel verleden tijd lijkt. Hoestende patiënten worden genekt door andere virussen, de tests die ik afneem komen allemaal negatief terug. Het enige wat nog echt aan COVID doet denken is die ellende lange rij voor vaccinatie elke ochtend in het ziekenhuis. Het vaccinatieprogramma is nu echt van de grond en inmiddels heeft iedereen de kans gehad zich te laten vaccineren. 25% van de bevolking heeft de prik gehaald en nu is het tijd de rest te overtuigen voordat de volgende golf de IC’s hier weer overspoelen. Er wordt gediscussieerd wat de beste oplossing is; geen lockdown, maar 3G, 2G? Felle discussies, iedereen heeft z’n mening klaar. Niet zelden wordt er als oplossing genoemd dat ongevaccineerde niet meer op de IC mogen liggen. Eigen schuld als ze ziek worden, maar mijn bed niet inpikken, wordt er gedacht. 

Op zich niet zo gek in een land waar code zwart eigenlijk permanent aanwezig is voor het gros van de bevolking en door COVID ook de privé ziekenhuizen raakt. Ik probeer me er altijd een beetje buiten te houden, het is zo’n complex probleem, maar artsen laten kiezen door keuzes die patiënten eerder hebben gemaakt is niet te doen. Daar zitten zo veel ethische dilemma’s achter, hoe kunnen wij besluiten waarom we iemand wel behandelen en waarom niet op basis van de keuzes die een patiënt heeft gemaakt?! 

Is het ook de eigen schuld van die vrouw die we zojuist geopereerd hebben om een levenloos kind eruit te halen? Dat gevoel bekroop me wel een beetje toen ze hoog zwanger en bloedend binnenkwam. Ze was nog niet eerder naar een kliniek geweest tijdens deze zwangerschap ondanks dat de vorige zwangerschap gecompliceerd werd door te hoge bloeddruk en een keizersnede werd. De pasgeborene reanimatiecursus die ik een dag eerder aan alle verloskundige gegeven heb blijkt tevergeefs. We krijgen het levenloze jongetje niet aan de praat. Ik voel me machteloos dat ik ondanks alle parate kennis dit leven niet kan redden en dan is het makkelijk iemand anders de schuld te geven, in dit geval moeder zelf. Hoe kan je zo roekeloos je zwangerschap in gaan? Wanneer ze door de vroegtijdig loslating van de placenta maar blijft bloeden, ondanks de zakken bloed die we geven, voelen we ons nog machtelozer. We snijden haar nogmaals open om haar baarmoeder af te binden zodat het vaginaal bloedverlies hopelijk stopt. Haar bloedplaatjes zijn op en bij elke aanraking ontstaat een blauwe plek, ze heeft geen meetbare bloeddruk meer ondanks de maximale dosis adrenaline die we haar geven…

Machteloos, maar het is te makkelijk om haar de schuld te geven. Wanneer ze uiteindelijk opgehaald wordt door de traumahelicopter zijn wij opgelucht. Of ze het haalt dat weten we niet, maar ons machteloosheid is weg en zij krijgt alle kans om met de beste zorg die een IC van een regeringsziekenhuis heeft om te vechten voor haar leven. 

Ondertussen gaan wij door met de vier andere keizersneden waarbij de baby inmiddels door het lange wachten in nood zijn. Zij redden het gelukkig allemaal. Maar terwijl ik sta te zweten in de operatiekamer waar de airco al weken kapot is blijf ik maar denken aan het gevoel dat mij bekroop van haar eigen schuld. Wiens schuld is het eigenlijk. Misschien hebben wij haar wel niet verteld dat een zwangerschap na een eerdere keizersnede heel gevaarlijk kan zijn. Hebben wij haar niet verteld dat door een hoge bloeddruk de placenta kan loslaten, dat haar kind dood kan gaan en zij zelf. Misschien had ze wel geen geld om naar het ziekenhuis te gaan. Misschien was haar eerste ervaring in het ziekenhuis wel traumatisch door ons toedoen. Misschien moest ze wel voor haar zieke moeder zorgen. Of elke dag werken om het gezin te voeden. Je kan deze vrouw niet zelf de schuld geven van dingen die zij misschien wel helemaal niet wist of niks aan kon doen. Net zoals we niemand de schuld geven als die door een te hoge bloeddruk een hersenbloeding krijgt. Of door onveilige seks HIV krijgt. Of door rauwe kip een buikgriep heeft. Er kan altijd iets achter zitten waardoor het zo gebeurd is. En al zou je de patiënt wel de schuld kunnen geven, de behandeling mag er niet anders door zijn. De dronken bestuurder die zichzelf in de kreukels rijdt krijgt dezelfde behandeling als ieder ander. Net als de longkanker patiënt die jaren gerookt heeft. Of de obese suikerziekte patiënt. En de skiër die z’n been breekt. Allemaal situaties waarin je zou kunnen zeggen dat het de patiënt’s eigen schuld is maar waar houdt dat op. Wanneer is de gemaakte keuze zo verkeerd dat iemand kan zeggen; eigen schuld, jij verdient geen hulp, je verdient geen bed op de IC. Het is een geleidende schaal waar ik me nooit op zou willen begeven dus besef ik me hoe machteloos ik me ook voel, het is nooit de schuld van de patiënt zelf. Ik raap mezelf weer bij elkaar en ga de jonge meid die met een breinaald haar eigen baarmoeder heeft doorboord om de zwangerschap af te breken opereren. Eigen schuld maar onverdiend. Terwijl ik het gat in haar baarmoederwand hecht kan ik alleen maar denken aan wat haar reden zou zijn deze beslissing te hebben genomen en ben ik blij nooit voor zulke beslissingen te hoeven staan voor mezelf. Na een dag hard werken kan ik deze ellende gelukkig achter me laten en rij ik terug naar ons huis. Er is niets zo lekker als mijn gedachtes te verzetten door vanuit het zwembad met een drankje op de berg uit te kijken, te braaien of een gamedrive te doen om naar de spelende jakhals puppies te staren; de onschuld zelf.